
Bài này giúp bạn
- Hiểu móm do hàm trên lõm khác móm do hàm dưới nhô thế nào và dấu hiệu nhận biết.
- Biết bác sĩ căn cứ vào đâu để chọn đẩy hàm trên, lùi hàm dưới hay mổ hai hàm.
- Nắm kỹ thuật Le Fort I, BSSO và lý do cần cân nhắc khi chỉ lùi hàm dưới.
Đỗ Văn Phong, 36 tuổi, Ninh Bình: "Móm do hàm trên lõm thì mổ đẩy hàm trên ra hay lùi hàm dưới vào, bác sĩ quyết định dựa vào đâu?"
Bác sĩ giải đáp
Móm do hàm trên lõm, kém phát triển thường được chỉ định đẩy hàm trên ra trước bằng kỹ thuật cắt xương Le Fort I; nếu hàm dưới cũng nhô quá mức, bác sĩ có thể kết hợp đẩy hàm trên và lùi hàm dưới (BSSO). Móm có thể do hàm dưới quá phát, hàm trên kém phát triển hoặc cả hai, nên bác sĩ quyết định dựa trên phim sọ nghiêng, CT và mô phỏng phẫu thuật để xác định hàm nào sai lệch, chứ không chỉ nhìn dáng mặt.
- Hàm trên lõm: Ưu tiên xem xét đẩy hàm trên ra trước.
- Hàm dưới nhô: Có thể chỉ định lùi hàm dưới.
- Sai lệch cả hai: Cân nhắc phẫu thuật hai hàm.
- Chẩn đoán: Dựa vào phim chụp, khớp cắn và tỷ lệ xương.
- Le Fort I là kỹ thuật cắt xương đưa hàm trên ra trước.
- BSSO chẻ xương hàm dưới hai bên để lùi hàm ra sau.
- Phim sọ nghiêng, CT, mô phỏng là căn cứ chọn hàm cần mổ.
- 4–6 tuần là giai đoạn liền xương ban đầu, cần hạn chế lực nhai.
1 Móm do hàm trên lõm là gì? Dấu hiệu nhận biết
Móm do hàm trên lõm là tình trạng xương hàm trên phát triển kém hoặc nằm lùi về phía sau so với cấu trúc khuôn mặt, khiến vùng giữa mặt thiếu độ nhô và răng hàm dưới nằm trước răng hàm trên. Tình trạng này thuộc nhóm sai khớp cắn hạng III do xương, nhưng không đồng nghĩa với việc hàm dưới luôn phát triển quá mức.
Các dấu hiệu thường gặp gồm:
- Vùng giữa mặt lõm: Khu vực dưới mắt, hai bên cánh mũi và vùng má gần mũi trông phẳng hoặc lõm, khiến khuôn mặt thiếu độ đầy đặn.
- Góc nghiêng mặt mất cân đối: Môi trên có xu hướng lùi về sau, trong khi môi dưới và cằm trông nhô ra trước, tạo dáng mặt lưỡi cày.
- Khớp cắn ngược: Răng cửa hàm dưới nằm phía trước răng cửa hàm trên khi cắn lại, thay vì răng trên phủ nhẹ ra ngoài răng dưới.
- Khó khăn khi ăn nhai: Hai hàm không ăn khớp phù hợp, khiến việc cắn đứt thức ăn bằng răng cửa gặp khó khăn.
- Thay đổi cách phát âm: Một số khách hàng gặp khó khăn khi phát âm những âm cần phối hợp chính xác giữa răng, môi và lưỡi.

Nguồn: Điều trị móm (khớp cắn ngược) do xương hàm – Báo Sức khỏe & Đời sống
2 Bác sĩ dựa vào đâu để quyết định đẩy hay lùi hàm?
Bác sĩ lựa chọn đẩy hàm trên, lùi hàm dưới hay phẫu thuật hai hàm dựa trên bốn nhóm yếu tố chính: vị trí xương hàm, tình trạng khớp cắn và răng, tỷ lệ khuôn mặt, chức năng khớp thái dương hàm – đường thở.
- Vị trí và mức độ phát triển của hai xương hàm: Bác sĩ sử dụng phim sọ nghiêng cùng các chỉ số SNA, SNB, ANB và Wits để đánh giá tương quan hàm trên và hàm dưới với nền sọ. Tùy thuộc vào tình trạng kém phát triển hay nhô quá mức của từng hàm, bác sĩ sẽ chỉ định đẩy hàm trên, lùi hàm dưới hoặc kết hợp cả hai.
- Tình trạng khớp cắn: Bác sĩ kiểm tra độ nghiêng răng cửa, mức độ cắn ngược, độ chen chúc và sự tiếp xúc giữa các răng. Người trưởng thành bị móm do xương thường cần niềng răng để đưa răng về vị trí thích hợp trước khi tiến hành phẫu thuật xương.
- Tỷ lệ khuôn mặt: Kế hoạch điều trị phải xem xét sự thay đổi của môi, cằm, má và nền mũi để cải thiện thẩm mỹ tổng thể. Ví dụ, lùi hàm dưới khi hàm trên đã kém phát triển có nguy cơ khiến vùng giữa mặt tiếp tục bị lõm sau điều trị.
- Chức năng khớp thái dương hàm: Bác sĩ kiểm tra vận động hàm, dấu hiệu đau khớp và tình trạng hô hấp nhằm phòng ngừa nguy cơ thu hẹp đường thở phía sau khi dịch chuyển xương hàm quá nhiều.

Phim chụp và mô phỏng: ngoài phim sọ nghiêng, bác sĩ có thể chỉ định chụp CT Cone Beam để quan sát xương hàm, chân răng, dây thần kinh và đường thở theo ba chiều, sau đó mô phỏng phẫu thuật trên máy tính để dự kiến hướng và khoảng dịch chuyển của từng hàm trước khi chốt phương án.
3 So sánh ba phương pháp phẫu thuật điều trị móm do xương
Phẫu thuật móm do xương gồm ba phương án chính: đẩy hàm trên ra trước, lùi hàm dưới ra sau hoặc kết hợp điều chỉnh cả hai hàm. Mỗi phương án tác động lên cấu trúc xương khác nhau và được chỉ định theo nguyên nhân sai lệch.
| Tiêu chí | Đẩy hàm trên | Lùi hàm dưới | Phẫu thuật hai hàm |
|---|---|---|---|
| Chỉ định | Hàm trên lõm, kém phát triển | Hàm dưới nhô quá mức | Sai lệch cả hai hàm |
| Kỹ thuật | Le Fort I | BSSO | Le Fort I + BSSO |
| Vị trí điều chỉnh | Xương hàm trên | Xương hàm dưới | Cả hai xương hàm |
| Thay đổi khuôn mặt | Cải thiện vùng giữa mặt, môi trên | Giảm độ nhô cằm, môi dưới | Điều chỉnh đồng thời hai vùng |
| Độ phức tạp | Can thiệp một hàm | Can thiệp một hàm | Thường phức tạp hơn |
Lưu ý: Không có phương pháp nào phù hợp cho mọi trường hợp móm do xương. Bác sĩ cần tính toán sự thay đổi vị trí răng, mô mềm, đường thở và độ ổn định của xương trước khi lựa chọn kỹ thuật.
4 Kỹ thuật đẩy hàm trên và lùi hàm dưới thực hiện thế nào?
Đẩy hàm trên thường sử dụng kỹ thuật Le Fort I để dịch chuyển khối xương hàm trên ra trước, trong khi lùi hàm dưới áp dụng kỹ thuật BSSO để chẻ xương hai bên và đưa phần xương mang cung răng dưới ra sau. Cả hai phương pháp thường được thực hiện qua đường mổ trong khoang miệng và cố định xương bằng nẹp vít y khoa.

Đẩy hàm trên bằng kỹ thuật Le Fort I
Đối với trường hợp hàm trên lõm, bác sĩ có thể thực hiện các thao tác:
- Tạo đường mổ trong miệng: Rạch niêm mạc vùng hàm trên để tiếp cận xương, hạn chế sẹo ngoài da.
- Cắt xương hàm trên: Sử dụng dụng cụ chuyên dụng tạo đường cắt phía trên chân răng, giúp phần xương hàm trên có thể dịch chuyển theo kế hoạch.
- Đưa hàm trên ra trước: Dịch chuyển khối xương hàm trên đến vị trí phù hợp nhằm cải thiện khớp cắn và độ nhô vùng giữa mặt.
- Cố định xương: Sử dụng nẹp vít titan để giữ xương tại vị trí mới trong quá trình liền thương.
Kỹ thuật Le Fort I không chỉ cho phép đưa hàm trên ra trước mà còn có thể điều chỉnh chiều cao và độ nghiêng của hàm khi cần thiết.
Lùi hàm dưới bằng kỹ thuật BSSO
Với những trường hợp xương hàm dưới nhô ra trước, bác sĩ có thể thực hiện:
- Tiếp cận xương qua khoang miệng: Tạo đường rạch niêm mạc phía trong vùng răng hàm dưới hai bên.
- Chẻ dọc xương hàm dưới: Sử dụng kỹ thuật BSSO để tách xương tại vùng cành lên và thân xương hàm dưới.
- Dịch chuyển hàm ra sau: Đưa phần xương mang cung răng dưới lùi về vị trí phù hợp với hàm trên.
- Cố định bằng nẹp vít: Giữ các đoạn xương ổn định và kiểm tra khớp cắn sau dịch chuyển.
Phẫu thuật kết hợp hai hàm
Khi hàm trên lùi sau và hàm dưới nhô ra trước, bác sĩ có thể kết hợp Le Fort I và BSSO trong cùng một kế hoạch điều trị.
Ưu điểm của phương án này là phân bổ mức độ dịch chuyển giữa hai hàm thay vì tạo thay đổi lớn tại một xương hàm. Tuy nhiên, phạm vi can thiệp rộng hơn nên cần đánh giá kỹ điều kiện gây mê, nguy cơ phẫu thuật và thời gian hồi phục.
5 Vì sao cần cân nhắc kỹ khi chỉ lùi hàm dưới?
Lùi hàm dưới đơn thuần khi nguyên nhân chính là hàm trên kém phát triển có thể không cải thiện đầy đủ vùng giữa mặt lõm, đồng thời làm thay đổi tương quan môi – cằm và kích thước đường thở. Vì vậy, bác sĩ cần đánh giá cả chức năng và thẩm mỹ trước khi quyết định hướng dịch chuyển xương.
Những vấn đề cần cân nhắc gồm:
- Vùng giữa mặt vẫn lõm: Khi hàm trên kém phát triển nhưng chỉ điều chỉnh hàm dưới, khớp cắn có thể cải thiện trong khi vùng má, nền mũi và môi trên vẫn thiếu độ nhô.
- Tỷ lệ khuôn mặt thay đổi chưa phù hợp: Lùi hàm dưới quá mức có thể khiến tầng mặt dưới trông ngắn hoặc cằm lùi nhiều so với dự kiến, ảnh hưởng đến sự cân đối khi nhìn nghiêng.
- Thay đổi không gian đường thở: Dịch chuyển hàm dưới ra sau có thể làm giảm kích thước vùng hầu họng. Khách hàng có biểu hiện ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ hoặc đường thở hẹp cần được đánh giá cẩn thận.
- Nguy cơ ảnh hưởng dây thần kinh: Phẫu thuật BSSO có thể tác động đến dây thần kinh răng dưới, gây tê hoặc giảm cảm giác môi dưới và cằm. Phần lớn trường hợp cải thiện theo thời gian nhưng vẫn có nguy cơ kéo dài.
- Độ ổn định của khớp cắn: Khoảng dịch chuyển xương, hướng xoay hàm, tình trạng khớp thái dương hàm và sự phối hợp niềng răng đều ảnh hưởng đến khả năng duy trì kết quả lâu dài.

6 Chăm sóc và hồi phục sau phẫu thuật móm do xương
Sau phẫu thuật đẩy hàm trên hoặc lùi hàm dưới, khách hàng cần kiểm soát sưng đau, duy trì chế độ ăn không cần nhai, vệ sinh răng miệng đúng cách và tái khám để theo dõi quá trình liền xương.
Những lưu ý quan trọng gồm:
- Trong 2–3 ngày đầu: Sưng vùng mặt thường tăng và rõ hơn trong giai đoạn này. Khách hàng cần nghỉ ngơi, giữ đầu cao và chườm lạnh theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Trong 1–2 tuần đầu: Tình trạng sưng đau thường giảm dần. Nên ăn thức ăn lỏng hoặc xay nhuyễn, bổ sung đủ đạm, vitamin và năng lượng để hỗ trợ liền thương.
- Trong khoảng 4–6 tuần: Xương hàm bước vào giai đoạn liền xương ban đầu. Khách hàng cần hạn chế lực nhai, tránh đồ cứng và chỉ tăng dần hoạt động ăn nhai khi được bác sĩ cho phép.
- Trong 1–3 tháng tiếp theo: Khuôn mặt tiếp tục giảm sưng, mô mềm thích nghi với vị trí xương mới. Việc theo dõi khớp cắn và niềng răng sau mổ được thực hiện theo kế hoạch điều trị.
- Tái khám theo lịch: Bác sĩ kiểm tra vị trí xương, nẹp vít và khả năng ăn nhai. Khi có dấu hiệu sưng đau tăng, sốt, chảy mủ hoặc khớp cắn thay đổi đột ngột, khách hàng cần được khám sớm; khó thở hoặc chảy máu nhiều phải đi cấp cứu.

Lời khuyên từ bác sĩ: Với trường hợp anh Văn Phong, việc lựa chọn đẩy hàm trên hay lùi hàm dưới cần dựa trên phân tích xương hàm và khớp cắn, không chỉ quan sát dáng mặt lưỡi cày. Anh nên thăm khám tại cơ sở có chuyên khoa Phẫu thuật Hàm mặt để được chụp phim, đánh giá tình trạng móm do xương và tư vấn phương án điều trị phù hợp.
Thời gian hồi phục và kết quả sau mổ khác nhau giữa từng người, tùy cơ địa, khoảng dịch chuyển xương và việc tuân thủ chăm sóc.
Nơi thực hiện: phẫu thuật cắt xương hàm là đại phẫu, gây mê nội khí quản, nên tại Kangnam chỉ thực hiện ở tuyến bệnh viện: Hà Nội – 190 Trường Chinh (giấy phép 194/BYT-GPHĐ) và Sài Gòn – 666 Cách Mạng Tháng 8 (giấy phép 287/BYT-GPHĐ). Các viện tỉnh chỉ tư vấn và tái khám.
7 Câu hỏi thường gặp
Móm do hàm trên lõm có cần mổ cả hai hàm không?
Không phải mọi trường hợp móm do hàm trên lõm đều cần phẫu thuật hai hàm. Nếu hàm dưới ở vị trí bình thường và sai lệch chủ yếu do hàm trên kém phát triển, bác sĩ có thể chỉ định đẩy hàm trên ra trước bằng kỹ thuật Le Fort I.
Phẫu thuật đẩy hàm trên ra trước có làm mũi và môi thay đổi không?
Phẫu thuật đẩy hàm trên có thể làm môi trên nhô hơn, vùng giữa mặt đầy đặn hơn và thay đổi độ rộng nền mũi hoặc góc giữa mũi với môi. Mức độ thay đổi phụ thuộc vào khoảng dịch chuyển xương, kỹ thuật phẫu thuật và đặc điểm mô mềm của từng khách hàng.
Phẫu thuật đẩy hàm trên có đau và nguy hiểm không?
Phẫu thuật được thực hiện dưới gây mê toàn thân nên khách hàng không cảm nhận đau trong quá trình thực hiện; sau đó có thể xuất hiện sưng, đau và tê vùng mặt. Các nguy cơ gồm chảy máu, nhiễm trùng, thay đổi cảm giác và sai lệch khớp cắn, cần được bác sĩ đánh giá trước phẫu thuật.
Nếu cần bác sĩ thăm khám trực tiếp và tư vấn phương án phù hợp, khách hàng có thể liên hệ Hotline 0968.999.777 của Kangnam để đặt lịch.
Nguồn tham khảo2 nguồn · 11/2026
Thông tin tham khảo, không thay thế chỉ định của bác sĩ. Kết quả tùy cơ địa.


