Khi nào trẻ béo phì cần đi khám? 5 Dấu hiệu “báo động” cha mẹ không nên bỏ qua

Chào chị Mai,

Phụ huynh nên đưa trẻ béo phì đi khám khi cân nặng tăng nhanh khó kiểm soát, xuất hiện dấu hiệu biến chứng thể chất hoặc có thay đổi tâm lý tiêu cực. Không nên chờ đến khi trẻ béo phì nặng mới thăm khám, vì tình trạng kéo dài có thể làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, tim mạch, gan, hô hấp và ảnh hưởng đến sự phát triển trong tuổi dậy thì.

Trẻ béo phì nên đi khám sớm khi cân nặng tăng nhanh khó kiểm soát hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường về hô hấp, chuyển hóa, xương khớp, dậy thì hay tâm lý.

Các dấu hiệu đáng chú ý gồm ngủ ngáy/ngưng thở, da cổ hoặc nách sạm dày, đau khớp, nhanh hụt hơi, dậy thì sớm, tự ti hoặc thu mình.

Ngay cả khi chưa có biến chứng rõ, trẻ có BMI theo tuổi vượt ngưỡng, mỡ bụng tăng nhanh hoặc hành vi ăn uống mất kiểm soát vẫn nên được tư vấn dinh dưỡng và theo dõi định kỳ.

Khi thăm khám, bác sĩ thường đánh giá cân nặng, chiều cao, BMI theo tuổi – giới, huyết áp, chế độ ăn, vận động, giấc ngủ, dấu hiệu nội tiết và nguy cơ biến chứng; xét nghiệm được chỉ định tùy từng trường hợp.

Phụ huynh không nên tự ép trẻ nhịn ăn hoặc dùng sản phẩm giảm cân, mà cần xây dựng mục tiêu kiểm soát cân nặng phù hợp với tốc độ tăng trưởng.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ béo phì đi khám chuyên khoa ngay?

Trẻ béo phì cần thăm khám y khoa khẩn cấp khi xuất hiện các triệu chứng biến chứng thể chất hoặc tâm lý nghiêm trọng: rối loạn giấc ngủ (ngáy to, ngưng thở), vùng da nếp gấp thâm sạm (gai đen do kháng insulin), đau nhức khớp gối/cổ chân, có biểu hiện dậy thì sớm hoặc thu mình, tự ti do ngoại hình. Bác sĩ Nhi khoa sẽ can thiệp kịp thời để ngăn ngừa tổn thương đa cơ quan.

• Rối loạn hô hấp: Trẻ ngủ ngáy to, hay há miệng để thở, xuất hiện các cơn ngưng thở ngắn hoặc nhanh dốc sức, hụt hơi dù chỉ vận động nhẹ.
• Biểu hiện kháng Insulin (Bệnh gai đen): Vùng da ở gáy, nách, bẹn bị sạm đen, dày lên và sần sùi. Đây là chuông báo động sớm của nguy cơ tiểu đường tuýp 2.
• Tổn thương hệ vận động: Trẻ thường xuyên than đau khớp gối, cổ chân, bước đi nặng nề do khung xương phải gánh trọng lượng vượt quá mức chịu đựng.
• Ảnh hưởng tâm lý và dậy thì sớm: Trẻ trở nên tự ti, cáu gắt hoặc thu mình vì bị chọc ghẹo; bé gái xuất hiện dấu hiệu phát triển ngực hoặc đặc tính sinh dục phụ trước tuổi.

Khi nào trẻ béo phì nên khám định kỳ và tư vấn dinh dưỡng?

Dù chưa xuất hiện biến chứng nguy cấp, cha mẹ vẫn cần chủ động đưa trẻ đi khám tư vấn dinh dưỡng khi: Chỉ số BMI vượt ngưỡng chuẩn WHO theo tuổi, mỡ tích tụ nhiều ở vùng bụng/ngực, hoặc khi thói quen ăn uống đồ ngọt, đồ chiên rán của trẻ vượt khỏi tầm kiểm soát của gia đình.

• Chỉ số BMI vượt chuẩn: Tốc độ tăng cân quá nhanh khiến BMI-for-age rơi vào ngưỡng nguy cơ béo phì theo biểu đồ tăng trưởng của WHO.
• Tích mỡ tập trung: Vòng bụng tăng nhanh, mỡ thừa phân bố dày ở các vùng trọng điểm như bụng, ngực, bắp tay và đùi.
• Mất kiểm soát hành vi ăn uống: Trẻ liên tục thèm ăn, tiêu thụ lượng lớn thực phẩm nhiều đường hoặc dầu mỡ mà cha mẹ không thể tự can thiệp hay tiết chế tại nhà.

Khi đưa trẻ đi khám béo phì, bác sĩ Nhi khoa sẽ thực hiện những bước kiểm tra nào?

Khi trẻ đi khám béo phì, bác sĩ Nhi khoa thường đánh giá toàn diện từ chỉ số tăng trưởng, chế độ ăn – sinh hoạt đến các dấu hiệu biến chứng để xác định mức độ béo phì và hướng kiểm soát phù hợp. Tùy tình trạng của trẻ, quy trình có thể gồm:

• Đo các chỉ số cơ thể: Cân nặng, chiều cao, tính BMI theo tuổi và giới, theo dõi biểu đồ tăng trưởng; có thể đo thêm vòng eo và huyết áp.
• Khai thác tiền sử: Tìm hiểu tốc độ tăng cân, chế độ ăn, vận động, giấc ngủ, thuốc đang dùng, quá trình dậy thì và tiền sử béo phì hoặc bệnh chuyển hóa trong gia đình.
• Khám lâm sàng: Kiểm tra phân bố mỡ, da cổ/nách sẫm màu, dấu hiệu nội tiết, gan, tim mạch, hô hấp, xương khớp và sự phát triển dậy thì.
• Xét nghiệm khi có chỉ định: Có thể kiểm tra đường huyết, HbA1c, mỡ máu, men gan và một số xét nghiệm khác dựa trên tuổi, mức độ béo phì và yếu tố nguy cơ.
• Đánh giá biến chứng và tâm lý: Sàng lọc nguy cơ gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, đái tháo đường, ngưng thở khi ngủ, đồng thời đánh giá những ảnh hưởng về tâm lý và hành vi ăn uống.

Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ xây dựng mục tiêu kiểm soát cân nặng phù hợp với tuổi và tốc độ phát triển của trẻ, thay vì chỉ tập trung vào việc giảm số cân thật nhanh.

Với trường hợp của bé nhà chị Mai đã có biểu hiện vùng da cổ sạm đen và ngủ ngáy, đây chính là thời điểm vàng chị cần đưa bé đi khám chuyên khoa ngay. Chị tuyệt đối không nên tự ý bắt bé ăn kiêng cắt giảm bữa ăn hay mua các loại thực phẩm chức năng giảm cân trên mạng. Tại Kangnam, các bác sĩ Nhi khoa sẽ tư vấn cho chị phác đồ MetaKid giúp bé vừa kiểm soát tốt cân nặng, vừa phát triển chiều cao vượt trội trong giai đoạn dậy thì này nhé!

Đăng ký ngay hôm nay để nhận buổi thăm khám & phân tích chỉ số InBody Nhi khoa miễn phí cùng Bác sĩ Chuyên khoa tại Chuyên khoa Giảm béo Kangnam.

*Tên khách hàng đã được thay đổi

Kết quả thẩm mỹ phụ thuộc cơ địa từng người. Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chỉ định của bác sĩ sau thăm khám trực tiếp.