Béo phì ở trẻ tuổi dậy thì có nguy hiểm không? 6 biến chứng thường gặp

Chào Mai Anh,

Béo phì ở trẻ tuổi dậy thì gây nguy hiểm nghiêm trọng vì đây là giai đoạn cơ thể đang phát triển mạnh về nội tiết, thể chất và tâm lý. Nếu không được kiểm soát sớm, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa, gan nhiễm mỡ, tăng huyết áp, đái tháo đường type 2, rối loạn dậy thì và các vấn đề tâm lý, đồng thời dễ kéo dài thành béo phì ở tuổi trưởng thành.

Béo phì ở tuổi dậy thì có thể ảnh hưởng đồng thời đến chuyển hóa, tim mạch, gan, hô hấp, xương khớp, nội tiết và tâm lý, đồng thời làm tăng nguy cơ kéo dài béo phì đến tuổi trưởng thành.

Phụ huynh cần tránh ép trẻ nhịn ăn, giảm cân cấp tốc, tự ý dùng thuốc/sản phẩm giảm cân hoặc chê bai ngoại hình, vì có thể ảnh hưởng đến dinh dưỡng, tăng trưởng và sức khỏe tinh thần.

Trẻ béo phì nên được theo dõi bằng BMI theo tuổi và giới, biểu đồ tăng trưởng và sàng lọc các biến chứng như rối loạn đường huyết, mỡ máu, gan nhiễm mỡ hoặc tăng huyết áp khi cần.

Hướng kiểm soát cân nặng nên tập trung vào ăn uống cân bằng, tăng vận động, ngủ đủ và thay đổi thói quen của cả gia đình, thay vì chỉ đặt mục tiêu giảm số cân thật nhanh.

Béo phì ở trẻ tuổi dậy thì gây ra những biến chứng nguy hại nào?

Béo phì ở tuổi dậy thì có thể gây biến chứng trên nhiều cơ quan, đặc biệt là chuyển hóa, tim mạch, gan, hô hấp và xương khớp; đồng thời ảnh hưởng đến quá trình dậy thì và tâm lý của trẻ. Nếu kéo dài, các vấn đề này có thể tiếp tục đến tuổi trưởng thành.

• Rối loạn hormone sinh lý: Ở bé gái, tình trạng này đẩy nhanh tiến trình dậy thì sớm, gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và tăng nguy cơ buồng trứng đa nang (PCOS); trong khi ở bé trai, lượng mỡ dư thừa làm suy giảm testosterone nghiêm trọng.
• Khởi phát sớm các bệnh lý mãn tính: Gia tăng rủi ro đối mặt với tiểu đường type 2, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, xơ vữa động mạch và gan nhiễm mỡ ngay từ nhỏ.
• Cản trở đà tăng chiều cao: Lớp mỡ thừa thúc đẩy các đầu sụn xương đóng sớm. Trẻ có thể tăng vọt chiều cao ở giai đoạn đầu nhưng sẽ sớm dừng lại, khiến vóc dáng khi trưởng thành thấp hơn tiềm năng vốn có.
• Áp lực lên xương khớp: Cân nặng quá tải gây áp lực liên tục lên khung xương, làm gia tăng nguy cơ đau nhức, thoái hóa khớp và sai lệch cột sống (cong vẹo).
• Rối loạn hô hấp khi ngủ: Tích tụ mỡ vùng cổ họng làm chèn ép đường thở, dẫn đến hội chứng ngưng thở lúc ngủ, khiến trẻ lờ đờ, mệt mỏi và mất tập trung vào ban ngày.
• Tổn thương tâm lý lứa tuổi: Sự nhạy cảm tuổi dậy thì kết hợp với ngoại hình quá khổ khiến trẻ dễ trở thành nạn nhân của body shaming, từ đó thu mình, trầm cảm hoặc mắc các hội chứng rối loạn ăn uống.

3 Sai lầm nghiêm trọng phụ huynh cần tránh tuyệt đối khi con bị béo phì

Khi trẻ bị béo phì, chị Mai Anh cần tránh ép trẻ giảm cân cấp tốc, tự ý sử dụng sản phẩm giảm cân và gây áp lực về ngoại hình. Những cách này không chỉ khó kiểm soát cân nặng lâu dài mà còn có thể ảnh hưởng đến dinh dưỡng, tăng trưởng và tâm lý của trẻ.

• Ép trẻ nhịn ăn hoặc ăn kiêng quá mức: Cắt giảm năng lượng đột ngột, bỏ bữa hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm có thể khiến trẻ thiếu chất và ảnh hưởng quá trình phát triển chiều cao, cơ và xương.
• Tự ý cho trẻ dùng thuốc hoặc sản phẩm giảm cân: Không nên sử dụng thuốc, thực phẩm bổ sung hay các sản phẩm quảng cáo giảm cân nhanh khi chưa được bác sĩ đánh giá và chỉ định.
• Chê bai, so sánh hoặc gây áp lực về cân nặng: Những lời nhận xét tiêu cực về ngoại hình có thể khiến trẻ tự ti, căng thẳng và hình thành hành vi ăn uống không lành mạnh.

Thay vì đặt mục tiêu giảm cân thật nhanh, phụ huynh nên cùng trẻ xây dựng chế độ ăn, vận động và giấc ngủ lành mạnh; trường hợp béo phì nên được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng đánh giá để xác định mục tiêu kiểm soát cân nặng phù hợp với độ tuổi và giai đoạn phát triển.

Phụ huynh cần làm gì khi trẻ tuổi dậy thì bị béo phì?

Khi trẻ tuổi dậy thì bị béo phì, phụ huynh nên đưa trẻ đi đánh giá tình trạng dinh dưỡng, đồng thời điều chỉnh chế độ ăn, tăng vận động và xây dựng thói quen sinh hoạt lành mạnh cho cả gia đình. Mục tiêu cần phù hợp với độ tuổi và tốc độ tăng trưởng, không nên ép trẻ giảm cân nhanh.

• Đánh giá BMI theo tuổi và giới: Theo dõi cân nặng, chiều cao và biểu đồ tăng trưởng để xác định mức độ béo phì.
• Khám và sàng lọc biến chứng: Bác sĩ có thể đánh giá huyết áp, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan và các vấn đề liên quan tùy tình trạng của trẻ.
• Điều chỉnh chế độ ăn: Tăng rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm phù hợp; hạn chế nước ngọt, trà sữa, đồ chiên rán, thức ăn nhanh và đồ ăn nhiều đường.
• Tăng hoạt động thể chất: Khuyến khích trẻ vận động hằng ngày bằng các hoạt động phù hợp với sở thích và thể trạng, đồng thời giảm thời gian ngồi lâu.
• Đảm bảo ngủ đủ: Xây dựng giờ ngủ đều đặn, hạn chế thức khuya và sử dụng điện thoại trước khi ngủ.
• Đồng hành thay vì gây áp lực: Tránh chê bai, so sánh ngoại hình hoặc bắt trẻ nhịn ăn; nên tập trung vào sức khỏe và thay đổi thói quen của cả gia đình.

Nếu trẻ béo phì nặng hoặc đã xuất hiện các vấn đề chuyển hóa, việc kiểm soát cân nặng nên được thực hiện dưới sự theo dõi của bác sĩ nhi, dinh dưỡng hoặc nội tiết.

Giải pháp Quản lý Cân nặng Nhi khoa MetaKid tại Bệnh viện Thẩm mỹ Kangnam

Chương trình MetaKid giúp trẻ điều chỉnh chỉ số BMI về ngưỡng an toàn một cách tự nhiên thông qua phác đồ Đa mô thức 4 yếu tố, chuẩn y khoa, không dùng thuốc hay công nghệ xâm lấn ).

Với trường hợp của con gái chị Mai Anh 13 tuổi, mục tiêu hàng đầu của Bác sĩ Nhi khoa Kangnam không phải là ép cháu sụt cân cấp tốc. Thay vào đó, chương trình MetaKid sẽ áp dụng phác đồ cá nhân hóa dựa trên 4 yếu tố:

• Thăm khám và sàng lọc Nhi khoa: Bác sĩ Nhi khoa trực tiếp đánh giá chỉ số InBody, đo đĩa sụn, kiểm tra đường huyết/mỡ máu để loại trừ bệnh lý nội tiết.
• Dinh dưỡng Nhi khoa chuẩn hóa: Thiết lập chế độ ăn cân bằng vi chất, giúp kiểm soát tốc độ tăng cân mà vẫn đủ năng lượng cho chiều cao bứt phá.
• Vận động trị liệu phù hợp lứa tuổi: Các bài tập tăng chiều cao (bơi lội, bóng rổ, cầu lông) được thiết kế dạng vận động vui vẻ, không tạo áp lực.
• Đồng hành và hỗ trợ tâm lý gia đình: Chuyên gia tâm lý giúp cháu giải tỏa áp lực ngoại hình, xây dựng sự tự tin và thói quen sống lành mạnh bền vững.

Béo phì ở trẻ tuổi dậy thì cần được phụ huynh quan tâm, hành động đúng đắn nhất của cha mẹ là đồng hành cùng con và đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa, để bác sĩ có hướng can thiệp kịp thời.

Làm sao biết trẻ có bị thừa cân béo phì không? 5 dấu hiệu nhận biết

Trẻ tuổi dậy thì tăng cân nhanh có bình thường không?

*Tên khách hàng đã được thay đổi

Kết quả thẩm mỹ phụ thuộc cơ địa từng người. Thông tin trong bài mang tính tham khảo, không thay thế chỉ định của bác sĩ sau thăm khám trực tiếp.